Khi tai nạn đắm tàu  xảy ra năm 1986 khiến Đoàn kịch Bắc Thái lúc đó cùng lúc mất đi 23 người, trong đó có 5 trẻ em, người viết bài này cũng mới là một đứa trẻ. Câu chuyện đau thương vẫn được kể lại như một kỷ niệm buồn, cùng tồn tại với khu nghĩa trang đặc biệt trên vùng sơn thủy của nàng Công và chàng Cốc.

                        Chuyện vẫn như mới xảy ra ngày hôm qua...

Ông Nguyễn Văn Bộ, hiện là Chánh văn phòng Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, nhân chứng sự kiện, mắt đỏ hoe khi nhắc lại chuyện cũ.

Năm 1986, ông Nguyễn Văn Bộ, lúc đó 30 tuổi, giữ cương vị là Trưởng đoàn kịch Bắc Thái, trực thuộc Nhà hát tổng hợp Bắc Thái. Như ông nói, khi đó đoàn kịch Bắc Thái (thành lập năm 1979) có 40 người, gồm các thành phần diễn viên, cấp dưỡng, hậu đài...

Những năm 80 - 90, các đoàn kịch đều đang trong cơn sốt với những vở kịch của cố tác giả Lưu Quang Vũ. Đoàn kịch Bắc Thái cũng không ngoại lệ. Năm đó (1986) đoàn đang trong cơn say chiến thắng tưng bừng cùng vở diễn Đôi dòng sữa mẹ của cố tác giả, với những suất diễn liên tục.

Ông Nguyễn Văn Bộ (Ảnh: Hoàng Hường)

Vào ngày 9/8/1986 định mệnh, Đoàn kịch Bắc Thái có suất diễn Đôi dòng sữa mẹ vào buổi tối. Cả đoàn được tập trung tại Khách sạn Thái Nguyên chờ biểu diễn. Trong niềm vui thành công, Nhà hát Bắc Thái đoàn quyết định đưa anh em lên thăm vãn cảnh Hồ Núi Cốc, địa danh nổi tiếng gắn liền với câu chuyện tình huyền thoại nàng Công, chàng Cốc (cách TP Thái Nguyên 15km) trước buổi diễn.

Ngoài 40 diễn viên, cán bộ của Đoàn kịch, còn có nhiều lãnh đạo của Nhà hát Bắc Thái đi cùng, nhiều người sau đó vĩnh viễn không trở về.

Khi lên đến nơi, vì chỉ có một chiếc tàu nên một nửa đoàn được đưa xuống tàu vãn cảnh trước. Những người còn lại  ở trên bờ chờ đi chuyến sau. Theo ông Bộ nói, hồ Núi Cốc lúc đó vẫn rất hoang sơ, chưa phát triển thành khu du lịch như bây giờ. Tàu không đủ lớn, chỉ có đầu kéo và không đủ tiêu chuẩn an toàn để chở người. Sau khi đi một vòng vãn cảnh, trên đường trở về cách điểm xuất phát vài cây số tàu bị lật đắm.

Theo lời kể của những người sống sót, do những người trên thuyền không ngồi yên, có thể họ chuyển qua lại để ngắm cảnh hoặc chụp ảnh khiến thuyền tròng trành. Tai nạn xảy ra rất nhanh, chỉ trong vòng vài ba giây chiếc tàu bị lật nghiêng và chìm.

29 người trên tàu, ngoài lái tàu, chỉ 6 người trở về. 19 người lớn và 4 trẻ em đã nằm lại nơi lòng hồ. Trong đó có nhiều người là đàn ông khỏe mạnh và bơi giỏi. Họ đã bơi được một đoạn xa nhưng rồi lại quay lại.

"Tôi nghĩ họ không nỡ vì mạng sống của mình mà để những người phụ nữ trẻ em ở lại nên cố gắng cứu mà chết cùng", ông Bộ nói. Sau này khi các nạn nhân được vớt lên, nhiều người vẫn trong tình trạng ôm hoặc níu chặt tay nhau, đặc biệt các bà mẹ và em bé.

Hồ Núi Cốc (Ảnh: Chudu)

"Chuyện đã xảy ra mấy chục năm rồi, nhưng tôi vẫn tưởng như chỉ mới hôm qua. Mỗi lần nghĩ đến tôi vẫn bàng hoàng thảng thốt. Nỗi đau này đến lúc hết cuộc đời, tôi vẫn không quên được", ông Bộ ngậm ngùi.

Trong số những người mất đi có vợ và con gái ông Bộ (lúc đó mới lên 4 tuổi) và các anh em đồng nghiệp, trong đó hầu hết là diễn viên chủ chốt của đoàn, và giữ những vai chính trong vở Đôi dòng sữa mẹ. Nhiều người khác là lãnh đạo Nhà hát Bắc Thái, thân nhân gia đình người của đoàn. Bản thân vợ ông Bộ khi đó là phóng viên của Đài phát thanh Bắc Thái.

Nhiều gia đình khác cũng giống gia đình ông Bộ, chồng ở trên bờ chờ đi chuyến thứ 2, vợ con đi trước và mất,  gồm 4 cặp mẹ con. Đặc biệt, cả gia đình anh Thái (ánh sáng) và Hà (diễn viên) cùng con trai nhỏ đều mất cả.

Khi những người trên bờ biết tin dữ, việc đã xảy ra được vài tiếng. Trong những năm đó, mọi dịch vụ ở hồ Núi Cốc đều sơ khai, chỉ có những người dân trong vùng trông thấy đã bơi những chiếc thuyền con ra cứu giúp.

Trong những người sống sót có chị Ngô Thị Hiền vốn là cấp dưỡng của đoàn khi đó đang mang thai tháng thứ 6 đã cố gắng bơi hơn 1km vào bờ và sống sót.

Anh Bùi Văn Thanh khi đó là diễn viên (hiện là Phó trưởng Đoàn nghệ thuật Thái Nguyên) cùng con trai 4 tuổi may mắn nắm được mảnh giấy dầu phủ trên đầu tàu cũng cố nổi đến khi được những người dân tốt bụng trong vùng cứu vớt. Đặc biệt, con trai anh Thanh dù nhỏ cũng cố gắng ôm chặt cổ bố trong vài tiếng và được cứu. Cháu là em bé duy nhất trong 5 em trở về sau tai nạn. Nghị lực và tình phụ tử đã giúp họ sống sót.

                           Nông Việt Hùng,ảnh Hoàng Hường

                               Chuyện những người còn lại

Bà Ngô Thị Hiền, mẹ Hùng, khi đó 27 tuổi, chính là người phụ nữ bụng mang dạ chửa bơi hơn 1 km vào bờ trong ngày định mệnh năm xưa.

Hùng nói, năm nay anh 24 tuổi, nghĩa là chuyện đã xảy ra 24 năm. Nhưng trong suốt quãng thời gian đó, chưa một lần mẹ cho phép anh đi thuyền hay bơi lội trên hồ Núi Cốc. Nỗi ám ảnh khiến bà không muốn cậu con trai duy nhất đi đến đó.

Gần một tháng ngày sau tai nạn, vở Đôi dòng sữa mẹ tiếp tục được Đoàn kịch Bắc Thái biểu diễn trong nước mắt với một dàn diễn viên mới. Như  lời tri  ân với người đã khuất, lãnh đạo tỉnh Bắc Thái lúc đó đã nỗ lực xây dựng lại đoàn kịch.

Thời gian giúp chữa lành vết thương, nhiều người sau đó đã có gia đình mới. Nhưng cũng người không quên được nỗi đau mất vợ con vẫn sống cùng sự cô đơn.

"Lẽ ra tôi cũng có mặt trên chuyến tàu xấu số đó. Tôi đã bước xuống rồi nhưng tàu đông quá tôi lại lên bờ chờ chuyến sau. Nếu không, chắc chắn tôi cũng chẳng bao giờ trở về. Nếu trở về mà vợ con mình hay anh em nằm lại tôi cũng chẳng sống nổi". Ông Bộ hồi tưởng.

Hiện Đoàn kịch Bắc Thái đã giải tán, các diễn viên được sát nhập vào Đoàn nghệ thuật Thái Nguyên. Khu mộ các nạn nhân năm 1986 trên hồ Núi Cốc vẫn thường xuyên được người thân và khách du lịch thăm viếng. Vào ngày giỗ chung 4/7 âm lịch hàng năm nơi này lại tràn ngập hương hoa. Người xấu số đã vĩnh viễn yên nghỉ, xin thắp một nén hương kính viếng hương hồn các anh chị!

Hùng (ngồi giữa) trong vở Hamlet (Ảnh: Nhà hát Tuổi Trẻ)